६३७. धनत्रयोदशी (धनतरेस) यमदीपदान २०८३ को सप्रेम हार्दिक शुभकामना 🙏

धनत्रयोदशी (धतरेस), यमदीपदानको सप्रेम हार्दिक मंगलमय शुभकामना हरि:🕉️

धनत्रयोदशी (धतरेस), यमदीपदानको सप्रेम हार्दिक मंगलमय शुभकामना हरि:🕉️

श्री लक्ष्मी माता, कुबेर, यमराज, अष्ट चिरञ्जीवीले सदा सर्वदा कल्याण गरुन् धनत्रयोदशी (धनतेरस), यमदीपदानको सप्रेम हार्दिक शुभकामना हरि: ॐ

धनतरेस यमदीपदान : संक्षिप्त जानकारी

१. धनतेरसको धार्मिक महत्त्व:

धनतेरसलाई धनत्रयोदशी भनिन्छ। यस दिन भगवान् धन्वन्तरि, माता लक्ष्मी तथा धनका अधिपति कुबेरको आराधना गर्ने परम्परा छ।
२०८३ सालमा नेपाल पञ्चाङ्गअनुसार कार्तिक २० गते धनत्रयोदशी तथा यमदीपदान आरम्भ परेको छ।
२०८३ सालमा नेपाल पञ्चाङ्गअनुसार कार्तिक २० गते धनत्रयोदशी तथा यमदीपदान आरम्भ परेको छ।

२. धनतेरसमा गर्नुपर्ने कार्यहरू

क. बिहान उठेर स्नान गरी स्वच्छ वस्त्र धारण गर्ने।
ख. घर, पूजास्थल तथा मूलद्वार सफा गर्ने।
ग. पूजास्थलमा भगवान् धन्वन्तरि, माता लक्ष्मी र कुबेरको चित्र वा प्रतिमा स्थापना गर्ने।
घ. पूजाका सामग्री तयार गर्ने:
जल, अक्षता, चन्दन
पुष्प तथा पुष्पमाला
धूप, दीप, नैवेद्य
फलफूल, मिठाई
दक्षिणा तथा कलश
ङ. भगवान् गणेशको स्मरण गरी पूजा प्रारम्भ गर्ने।
च. भगवान् धन्वन्तरि, माता लक्ष्मी र कुबेरको पूजा गर्ने।
छ. भगवान् धन्वन्तरिलाई स्वास्थ्य, आयु तथा आरोग्यका लागि प्रार्थना गर्ने।
ज. लक्ष्मी-कुबेरको आराधना गरी घरमा सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्ने।
झ. नयाँ धातुका भाँडा, सुन, चाँदी आदि किन्ने परम्परा छ। यो अनिवार्य धार्मिक कर्म भने होइन।
ञ. साँझ घरमा दीप प्रज्वलन गर्ने।

३. यमदीपदान विधि

यमदीपदानको मुख्य उद्देश्य यमराजको स्मरण गरी अकालमृत्युको भयबाट रक्षा तथा परिवारको कल्याणको प्रार्थना गर्नु हो ।

आवश्यक सामग्री

माटोको एउटा दीप
तिलको तेल वा परम्पराअनुसार तेल
कपासको बत्ती
कालो तिल
जल
पुष्प
दीप राख्ने सानो पात वा पात्र
यमदीपदान गर्ने क्रम
तिलको तेल वा परम्पराअनुसार तेल
कपासको बत्ती
कालो तिल
जल
पुष्प
दीप राख्ने सानो पात वा पात्र

४.यमदीपदान गर्ने क्रम

क. साँझ सूर्यास्तपछि स्नान वा हातमुख शुद्ध गरी स्वच्छ वस्त्र धारण गर्ने।
ख. घरको मूलद्वार सफा गर्ने।
ग. माटोको दीपमा तेल राखेर बत्ती तयार गर्ने।
घ. दीपमा कालो तिल राख्ने परम्परा पनि छ।
ङ. घरको मूलद्वारबाहिर दक्षिण दिशातर्फ दीप राख्ने।
च. यमराजको स्मरण गरी दीप प्रज्वलन गर्ने।
छ. परिवारका सदस्यहरूको आयु, आरोग्य तथा अकालमृत्युबाट रक्षाको प्रार्थना गर्ने।
ज. घरको मूलद्वारबाहिर दक्षिण दिशातर्फ दीप राख्ने।
झ. यमराजको स्मरण गरी दीप प्रज्वलन गर्ने।
ञ. परिवारका सदस्यहरूको आयु, आरोग्य तथा अकालमृत्युबाट रक्षाको प्रार्थना गर्ने।

यमदीपदानको मन्त्र

प्रचलित यमदीपदान मन्त्र:

मृत्युनापाशदण्डाभ्यां कालेन श्यामया सह।
त्रयोदश्यां दीपदानात् सूर्यजः प्रीयतां मम॥
अर्थ: पाश र दण्ड धारण गर्ने, काल तथा श्यामासहितका सूर्यपुत्र यमराज त्रयोदशीको दीपदानबाट मसँग प्रसन्न होऊन्।
मन्त्रको पाठ र प्रयोग परम्पराअनुसार केही फरक हुन सक्छ ।

५. यमदीपदानको विशेष ध्यान दिनुपर्ने कुरा

मन्त्रको पाठ र प्रयोग परम्पराअनुसार केही फरक हुन सक्छ।

६. यमदीपदानको विशेष ध्यान दिनुपर्ने कुरा
दीप दक्षिण दिशातर्फ राख्ने परम्परा प्रचलित छ।
दीप सुरक्षित स्थानमा राख्ने।
दीपदान गर्दा यमराजको स्मरण र प्रार्थना गर्ने।
घरका सबै सदस्यले दीपदानमा सहभागी हुन सक्छन्।
यमदीपदानलाई भयको कर्म नभई श्रद्धा, आयु र कल्याणको प्रार्थना मान्नु उचित हुन्छ।

७. धनतेरस र यमदीपदानको समय
घोराही, दाङको सूर्यास्तलाई आधार मानेर साँझ प्रदोषकालमा यमदीपदान गर्नु उपयुक्त हुन्छ। सामान्यतः सूर्यास्तपछिको समयलाई प्राथमिकता दिइन्छ।
विशेष सुझाव: धनतेरसमा धन्वन्तरि पूजा र यमदीपदानको विधि छुट्टाछुट्टै राख्नु राम्रो हुन्छ। यमदीपदान घरबाहिर मूलद्वारमा गरिन्छ भने धन्वन्तरि तथा लक्ष्मी-कुबेर पूजा पूजास्थलमा गर्न सकिन्छ ।

📝 वसन्तराज अधिकारी
घोराही, दाङ ।